بانک کشاورزی با عبور از ۵.۳ همت سود وارد مرحله تازه‌ای از اصلاح مالی شد

به گزارش اختصاصی طلانیوز، وقتی یک بانک در یک سال هم‌زمان با افزایش درآمد، کاهش هزینه مالی، رشد منابع و گسترش خدمات غیرحضوری روبه‌رو می‌شود، بررسی عملکرد آن دیگر صرفاً خواندن چند عدد از صورت‌های مالی نیست. پشت این اعداد معمولاً تغییراتی در شیوه اداره بانک، مدیریت نقدینگی و انتخاب مسیرهای تأمین مالی قرار دارد. 

گزارش ارائه‌شده در مجمع عمومی عادی سالیانه بانک کشاورزی نشان می‌دهد این بانک در سال 1404 تلاش کرده از یک الگوی صرفاً سنتی فاصله بگیرد و بخشی از مسائل مالی و اعتباری خود را با ابزارهای جدید مدیریت کند. نتیجه این مسیر، ثبت سود 5.3 همتی، کاهش قابل توجه هزینه‌های مالی و صفر شدن اضافه برداشت از بانک مرکزی در پایان سال بوده است.

از اصلاح ساختار مالی تا ثبت سود 5.3 همتی

یکی از مهم‌ترین بخش‌های عملکرد بانک کشاورزی در سال 1404 به وضعیت درآمد و هزینه آن مربوط می‌شود. بر اساس گزارش ارائه‌شده در مجمع، مجموع درآمدهای بانک با رشد 35 درصدی و افزایش حدود 30 همتی به نزدیک 116 همت رسید. در طرف دیگر، هزینه‌های مالی 48 درصد کاهش پیدا کرد. کنار هم قرار گرفتن این دو اتفاق اهمیت زیادی دارد، چون رشد درآمد زمانی برای یک بانک ارزش بیشتری پیدا می‌کند که با کنترل هزینه‌ها همراه باشد.

حاصل این تغییرات، ثبت سود 5.3 همتی در سال 1404 بود؛ رقمی که مدیرعامل بانک آن را بالاترین سطح سودآوری در تاریخ بانک کشاورزی عنوان کرد. اما شاید مهم‌تر از خود رقم سود، اتفاقی باشد که در بخش نقدینگی رخ داده است. اضافه برداشت بانک کشاورزی از بانک مرکزی که در پایان سال 1403 حدود 22.4 همت بود، در پایان سال 1404 به صفر رسید.

این تغییر را می‌توان یکی از نشانه‌های اصلی اصلاح وضعیت مالی بانک دانست. بانک در کنار افزایش درآمد و کاهش هزینه‌های مالی، توانسته است نیاز خود به اضافه برداشت را نیز از میان ببرد. کاهش قیمت تمام‌شده پول و تحقق 94 درصدی برنامه فروش املاک مازاد نیز در همین مسیر قرار می‌گیرد و نشان می‌دهد مدیریت منابع و دارایی‌ها هم‌زمان مورد توجه قرار گرفته است.

در بخش منابع نیز سال 1404 برای بانک کشاورزی سال متفاوتی بود. سپرده‌های بانک با بیش از 50 درصد رشد از مرز هزار همت عبور کرد و سهم بانک از بازار منابع شبکه بانکی به 5 درصد رسید؛ سطحی که در گزارش مجمع، بالاترین میزان در دو دهه اخیر عنوان شد. نکته مهم دیگر، بهبود ترکیب منابع بود. سهم منابع ارزان‌قیمت به 70 درصد رسید و رشد سپرده‌های بانک نیز 13.7 درصد بالاتر از میانگین رشد سپرده‌ها در شبکه بانکی گزارش شد.

این اعداد وقتی کنار رشد تعداد مشتریان، سپرده‌ها و افتتاح حساب غیرحضوری قرار می‌گیرند، تصویر کامل‌تری از تغییر رفتار مشتریان ارائه می‌کنند. افتتاح حساب غیرحضوری از طریق اپلیکیشن «باران» در سال گذشته 90 درصد افزایش یافت. یعنی توسعه بانکداری دیجیتال فقط در افزایش تعداد خدمات خلاصه نمانده و بخشی از فرآیند جذب منابع را نیز تحت تأثیر قرار داده است.

بانکی که تأمین مالی کشاورزی را به ابزارهای جدید گره زده است

بانک کشاورزی از ابتدا بانک تخصصی بخش کشاورزی بوده و طبیعتاً بخش مهمی از ارزیابی عملکرد آن باید در همین حوزه انجام شود. در سال 1404، حدود 65 درصد کل تسهیلات پرداختی شبکه بانکی به بخش کشاورزی از سوی بانک کشاورزی تأمین شد. مجموع تأمین مالی شبکه بانکی برای این بخش حدود 4505 هزار میلیارد ریال بود و بانک کشاورزی با پرداخت 2910 هزار میلیارد ریال، رشد 51 درصدی را نسبت به سال قبل ثبت کرد.

کل تسهیلات پرداختی بانک نیز با رشد 48 درصدی به حدود 3564 هزار میلیارد ریال رسید که 82 درصد آن در زیربخش‌های تخصصی کشاورزی و صنایع تبدیلی و تکمیلی وابسته اختصاص یافت. این ارقام نشان می‌دهد نقش بانک در تأمین مالی این بخش همچنان فراتر از یک فعالیت عادی بانکی است و مستقیماً با زنجیره تولید و تأمین کالاهای اساسی ارتباط دارد.

اما اتفاق قابل توجه‌تر، تغییر در شیوه تأمین مالی است. بانک در سال گذشته بیش از 103 همت تأمین مالی را با ابزارهای تعهدی انجام داد و فروش این ابزارها 155 درصد افزایش یافت. میانگین رشد صدور اعتبارات اسنادی داخلی به 436 درصد و ضمانت‌نامه‌ها به 93 درصد رسید. فروش اوراق گام نیز سه برابر شد.

در واقع، بانک کشاورزی بخشی از مسیر تأمین نقدینگی تولید را از پرداخت تسهیلات سنتی به سمت ابزارهایی برده که می‌توانند منابع را در زنجیره تولید به گردش درآورند. نمونه روشن آن «نوی‌پو» است؛ ابزار تعهدی دیجیتالی که برای تأمین نقدینگی زنجیره دام و طیور طراحی شد.

شرایط ماه‌های پایانی سال گذشته برای زنجیره تأمین گوشت و مرغ ساده نبود. تغییر سیاست ارزی، افزایش قیمت نهاده‌ها، رشد تقاضا در ماه رمضان و نوروز و آغاز جنگ رمضان، فشار مضاعفی بر نقدینگی این زنجیره وارد کرد. در چنین شرایطی، «نوی‌پو» توانست بخشی از نیاز مالی فعالان این زنجیره را پوشش دهد. حجم صدور این ابزار تا پایان سال 1404 به حدود 43 همت رسید و تا نیمه شهریور 1405 از 100 همت عبور کرد.

عاملیت بانک در خرید تضمینی گندم نیز بخش دیگری از همین مأموریت بود. بانک کشاورزی خرید تضمینی گندم به ارزش 159 همت را انجام داد و 30 همت از منابع مورد نیاز آن را از منابع داخلی خود تأمین کرد. بنابراین وقتی از نقش بانک کشاورزی در امنیت غذایی صحبت می‌شود، موضوع فقط پرداخت تسهیلات به کشاورز نیست؛ تأمین مالی خرید، پشتیبانی از زنجیره تولید و کمک به جریان نقدینگی صنایع وابسته نیز در این زنجیره قرار می‌گیرد.

در کنار این فعالیت‌ها، نرخ وصول مطالبات در محدوده 90 درصد حفظ شد و ریسک اعتباری به زیر 7 درصد کاهش یافت. پرداخت تسهیلات غیرحضوری نیز 192 درصد رشد کرد؛ اتفاقی که نشان می‌دهد تغییر مدل خدمت‌رسانی بانک فقط در حوزه حساب و کارت نمانده و به بخش اعتباری نیز رسیده است.

رشد دیجیتال در کنار یک هدف بزرگ‌تر برای بانک

بخش دیگری از گزارش مجمع به عملکرد بانکداری الکترونیک اختصاص داشت. تعداد مشتریان همراه‌بانک و اینترنت‌بانک افزایش یافت و استفاده از ابزارهای خدمات الکترونیکی نیز توسعه پیدا کرد. مبلغ تراکنش‌های اینترنت‌بانک و همراه‌بانک 93 درصد رشد داشت و بانک کشاورزی با ثبت 99.68 درصد تراکنش موفق، رتبه دوم را در شاخص تراکنش‌های موفق شتابی میان بانک‌های پرتراکنش به دست آورد.

در شاخص کل تعداد تراکنش‌های شتاب نیز بانک با یک رتبه ارتقا نسبت به سال 1403، سهم 7.8 درصدی را ثبت کرد و در جایگاه چهارم شبکه بانکی قرار گرفت. اهمیت این آمار در شرایطی بیشتر می‌شود که بدانیم بخشی از رشد منابع بانک هم‌زمان با توسعه خدمات غیرحضوری اتفاق افتاده است. به بیان ساده‌تر، بانک تلاش کرده رشد منابع را فقط از مسیر توسعه شعب دنبال نکند و ابزارهای دیجیتال را به یکی از مسیرهای اصلی ارتباط با مشتری تبدیل کند.

البته گزارش مجمع در کنار این دستاوردها، دو مسئله مهم را هم پیش روی بانک قرار داد. مطالبات بانک از دولت و شرکت‌های دولتی و همچنین نیاز به تقویت سرمایه، از جمله موضوعاتی بود که مدیرعامل بانک بر تعیین تکلیف آنها تأکید کرد. پیشنهاد افزایش سرمایه 50 همتی و ضرورت پیش‌بینی افزایش سرمایه مستمر در قوانین بودجه نیز در همین چارچوب مطرح شد.

بهینه‌سازی شبکه شعب نیز از دیگر محورهای مطرح‌شده بود. ادغام یا انحلال شعب زیان‌ده با این هدف دنبال می‌شود که منابع بانک بیشتر روی شعب کارآمد، خدمات غیرحضوری و مشاوره تخصصی متمرکز شود. این نگاه در واقع ادامه همان مسیری است که بانک در حوزه دیجیتال و اصلاح ساختار مالی آغاز کرده است، یعنی کاهش هزینه‌های غیرضروری و استفاده بیشتر از ظرفیت‌هایی که بازده بالاتری ایجاد می‌کنند.

گزارش عملکرد بانک کشاورزی در مجمع سالانه، تصویری از بانکی است که هم‌زمان دو مأموریت را دنبال می‌کند. از یک طرف باید سودآوری و انضباط مالی خود را تقویت کند و از طرف دیگر نمی‌تواند از نقش تخصصی خود در تأمین مالی کشاورزی و امنیت غذایی فاصله بگیرد.

سود 5.3 همتی، صفر شدن اضافه برداشت، عبور سپرده‌ها از هزار همت، رشد منابع ارزان‌قیمت، افزایش سهم بازار و توسعه ابزارهای تعهدی، هرکدام بخشی از این تغییر را نشان می‌دهند. مهم این است که این اعداد در کنار هم معنا پیدا می‌کنند. 

بانک کشاورزی در سال 1404 تلاش کرده منابع بیشتری جذب کند، هزینه مالی را پایین بیاورد، وابستگی خود به منابع بانک مرکزی را کاهش دهد و هم‌زمان روش‌های تازه‌تری برای رساندن منابع به بخش واقعی اقتصاد به کار بگیرد.

طبق اعلام مدیرعامل بانک کشاورزی در نشست مجمع، هدف‌گذاری سال جاری نیز ادامه همین مسیر یعنی توسعه بازار، گسترش سبد خدمات، اصلاح فرآیندها و استفاده بیشتر از ابزارهای نوین تأمین مالی تعریف شده است که در نهایت، برای بانکی با مأموریت تخصصی کشاورزی، سودآوری زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که بتواند در کنار آن ظرفیت تأمین مالی تولید و زنجیره‌های غذایی را نیز حفظ کند. گزارش عملکرد سال 1404 هم نشان می‌دهد بانک کشاورزی تلاش کرده این دو مسیر را هم‌زمان پیش ببرد.