چگونه توقف تولید در پتروشیمی بوعلی سینا به زندگی روزمره مردم ضربه می‌زند؟

پتروشیمی بوعلی سینا در سال 1404 با وجود افت تولید، توانسته بود رشد قابل توجه درآمد را ثبت کند. با این حال حمله دشمن به منطقه ماهشهر، ضربه بزرگی به این شرکت و به تبع آن زندگی روزمره مردم زده است؛ ضربه‌ای به‌زودی خود را در کمبود مواد پلاستیکی بسته‌بندی مواد غذایی، شوینده‌ و برخی داروها نشان خواهد داد.

به گزارش طلانیوز از تجارت نیوز، حمله روز ۱۵ فروردین به منطقه ماهشهر فقط یک حادثه مقطعی نبود؛ این اتفاق عملا یکی از مهم‌ترین گروه‌های زنجیره پتروشیمی کشور را از مدار خارج کرد. در این میان، نام پتروشیمی بوعلی سینا بیش از بقیه به چشم می‌آید؛ شرکتی که در قلب زنجیره آروماتیک ایستاده و توقفش یعنی اختلال در تولید طیف گسترده‌ای از کالاهای روزمره.

بوعلی سینا در ظاهر یک پتروشیمی پیچیده است، اما خروجی آن مستقیما وارد زندگی مردم می‌شود. این شرکت نفتا و میعانات گازی را می‌گیرد و آن را به مواد پایه‌ای تبدیل می‌کند که بعدا در صنایع مختلف به محصول نهایی می‌رسند؛ از بطری آب گرفته تا لباس، لاستیک خودرو و حتی قطعات الکترونیکی.

از ریفرمیت تا بنزن؛ شروع زنجیره آروماتیک

یکی از مهم‌ترین محصولات بوعلی «ریفرمیت» است؛ ماده‌ای که پایه تولید آروماتیک‌ها به حساب می‌آید. این محصول در ادامه مسیر به ترکیباتی مثل بنزن و زایلین‌ها تبدیل می‌شود.

«بنزن» یکی از کلیدی‌ترین خروجی‌هاست؛ ماده‌ای که در تولید پلاستیک‌ها، رزین‌ها، شوینده‌ها و حتی برخی داروها استفاده می‌شود. به زبان ساده، اگر بنزن نباشد، بخش بزرگی از صنایع شیمیایی زمین‌گیر می‌شوند.

پارازایلین؛ از بطری آب تا الیاف لباس

«پارازایلین» یکی از مهم‌ترین محصولات بوعلی است که مستقیما وارد تولید PET می‌شود؛ همان ماده‌ای که در بطری‌های آب معدنی، نوشابه و الیاف پلی‌استر استفاده می‌شود. یعنی هر بطری پلاستیکی یا لباس ورزشی که می‌بینید، یک ردپای مستقیم از این محصول دارد.

ارتوزایلین؛ مسیر تولید پلاستیک‌های مهندسی

«ارتوزایلین» هم یکی دیگر از مشتقات مهم است که در تولید پلاستیک‌های مقاوم و برخی رزین‌های صنعتی کاربرد دارد. این مواد بیشتر در قطعات خودرو، لوازم خانگی و تجهیزات صنعتی دیده می‌شوند.

محصولاتی مثل «رافینیت»، «برش سبک»، «برش سنگین» و «برش میانی نفتا» شاید کمتر شناخته‌شده باشند، اما نقش حیاتی دارند. این‌ها خوراک واحدهای دیگر پتروشیمی و پالایشگاهی هستند و در تولید بنزین، حلال‌ها، سوخت‌ها و مواد شیمیایی دیگر استفاده می‌شوند. در واقع این محصولات مثل حلقه‌های واسط زنجیره‌اند که بدون آن‌ها کل سیستم به مشکل می‌خورد.

گاز مایع؛ از سوخت تا مواد شیمیایی

«گاز مایع» تولیدی بوعلی نیز همزمان دو نقش دارد؛ هم به‌عنوان سوخت مصرف می‌شود و هم به عنوان خوراک در صنایع پتروشیمی برای تولید مواد دیگر استفاده می‌شود.

نکته مهم اینجاست که مجموع ظرفیت آروماتیک در بندر ماهشهر (بوعلی سینا و پتروشیمی بندر امام) حدود ۱.۷ میلیون تن برآورد می‌شود؛ یعنی نزدیک به ۲۰ درصد کل ظرفیت کشور. این عدد نشان می‌دهد که بوعلی فقط یک پتروشیمی نیست، بلکه یک گلوگاه استراتژیک در کل صنعت کشور محسوب می‌شود.

وقتی بوعلی از مدار خارج می‌شود، اثر آن فقط در یک صنعت دیده نمی‌شود؛ زنجیره‌ای از صنایع از پلاستیک و نساجی گرفته تا خودروسازی و حتی بسته‌بندی مواد غذایی تحت تاثیر قرار می‌گیرند. به بیان ساده، اینجا جایی است که مواد خام به پایه‌های زندگی مدرن تبدیل می‌شوند و هر اختلالی در آن، موجی از کمبود و افزایش هزینه را در کل اقتصاد به راه می‌اندازد.

وضعیت تولید پتروشیمی بوعلی سینا در سال 1404

پتروشیمی بوعلی سینا در سال 1404 با وجود افت محسوس در سطح تولید، توانسته بود رشد قابل توجهی در درآمد ثبت کند. داده‌ها نشان می‌دهد کاهش 10 درصدی تولید نتوانسته مانع جهش 47 درصدی درآمد شود؛ موضوعی که بیش از هر چیز به افزایش نرخ فروش در بازار آروماتیک‌ها بازمی‌گردد.

بررسی گزارش‌های ماهانه پتروشیمی بوعلی سینا نشان می‌دهد، مجموع تولید شرکت از دو میلیون و 80 هزار و 203 تن در سال 1403 با کاهش 217 هزار و 92 تنی به یک میلیون و 863 هزار و 111 تن در سال 1404 رسید و افت 10 درصدی را ثبت کرد.

در جزئیات، تولید ریفرمیت از 400 هزار و 202 تن با کاهش 24 درصدی به 305 هزار و 149 تن رسید که یکی از مهم‌ترین عوامل افت تولید کل بوده است. برش سنگین نیز از 472 هزار و 323 تن با افت پنج درصدی به 449 هزار و 379 تن رسید. پارازایلین به‌عنوان محصول کلیدی، از 223 هزار و 481 تن با کاهش دو درصدی به 219 هزار و 168 تن رسید که نشان‌دهنده ثبات نسبی در این بخش است.

در مقابل، رافینیت تنها محصولی بود که رشد قابل توجهی را تجربه کرد و از 293 هزار و 318 تن با افزایش 9 درصدی به 319 هزار و 484 تن رسید. برش سبک از 228 هزار و 517 تن با افت 28 درصدی به 164 هزار و 804 تن رسید و برش میانی نفتا نیز از 230 هزار و 181 تن با کاهش 24 درصدی به 173 هزار و 927 تن رسید.

در سایر محصولات، بنزن تقریبا بدون تغییر از 134 هزار و 899 تن به 135 هزار و 438 تن رسید، گاز مایع از 73 هزار و 539 تن با افت چهار درصدی به 70 هزار و 449 تن رسید و ارتوزایلین نیز از 23 هزار و 715 تن با رشد هفت درصدی به 25 هزار و 313 تن افزایش یافت.

این ترکیب نشان می‌دهد افت تولید بیشتر در خوراک‌های میانی و برش‌ها متمرکز بوده و محصولات نهایی‌تر ثبات بیشتری داشته‌اند.

درآمدزایی بوعلی؛ رشد پرشتاب با اتکا به نرخ و ترکیب فروش

درآمد بوعلی از 71 هزار و 373 میلیارد تومان در سال 1403 با افزایش 33 هزار و 700 میلیارد تومانی به 105 هزار و 73 میلیارد تومان در سال 1404 رسید و رشد 47 درصدی را ثبت کرد.

در میان محصولات، ریفرمیت از 16 هزار و 931 میلیارد تومان با رشد 43 درصدی به 24 هزار و 221 میلیارد تومان رسید. برش سنگین از 16 هزار و 193 میلیارد تومان با افزایش 38 درصدی به 22 هزار و 344 میلیارد تومان رسید و پارازایلین نیز از 9 هزار و 875 میلیارد تومان با رشد 40 درصدی به 13 هزار و 856 میلیارد تومان رسید.

بیشترین جهش مربوط به رافینیت بود که از 6 هزار و 872 میلیارد تومان با رشد 151 درصدی به 17 هزار و 272 میلیارد تومان رسید و به یکی از پیشران‌های اصلی درآمدی تبدیل شد. برش سبک با وجود افت تولید، رشد محدود دو درصدی درآمد را ثبت کرد و از 6 هزار و 419 میلیارد تومان به 6 هزار و 544 میلیارد تومان رسید.

برش میانی نفتا از پنج هزار و 995 میلیارد تومان با افزایش 43 درصدی به هشت هزار و 568 میلیارد تومان رسید. بنزن از پنج هزار و 894 میلیارد تومان با رشد 30 درصدی به هفت هزار و 648 میلیارد تومان رسید، گاز مایع از هزار و 995 میلیارد تومان با افزایش 47 درصدی به دو هزار و 925 میلیارد تومان رسید و ارتوزایلین نیز از هزار و 197 میلیارد تومان با رشد 42 درصدی به یک هزار و 695 میلیارد تومان رسید.

این روند نشان می‌دهد افزایش نرخ فروش و تغییر در ترکیب سبد محصولات، نقش تعیین‌کننده‌ای در جهش درآمد داشته است.

شکاف معنادار میان تولید و درآمد

مقایسه افت 10 درصدی تولید با رشد 47 درصدی درآمد، نشان‌دهنده یک شکاف معنادار در عملکرد شرکت است. این شکاف معمولا زمانی شکل می‌گیرد که بازار با افزایش قیمت مواجه شود یا نرخ تسعیر ارز بالا رود.

در مورد بوعلی، رشد قابل توجه درآمد در اغلب محصولات، نشان می‌دهد عامل نرخ ارز نقش پررنگ‌تری نسبت به حجم تولید داشته است. به بیان دیگر، شرکت توانسته کاهش تولید را از مسیر بهبود قیمت‌ها جبران کند.

این الگو هرچند در کوتاه‌مدت به نفع شرکت عمل کرده، اما در بلندمدت پایداری آن به توان شرکت در تثبیت سطح تولید و مدیریت ترکیب محصولات وابسته خواهد بود؛ جایی که توازن میان حجم و نرخ، تعیین‌کننده مسیر آینده بوعلی خواهد بود.

حالا اما با تغییر شرایط تولید در منطقه ماهشهر، روشن نیست که پتروشیمی بوعلی سینا سال جدید را چگونه ادامه خواهد داد و باید در انتظار شفاف‌سازی و اعلام استراتژی تولید و فروش از سوی مسئولان و مدیران این قلب پتروشیمی ایران بود.